De Scute bouwt een Amerikaanse Vintage jol

Van plan tot boot: Vintage-jol van de Atkin bootontwerper

Wat is een scheepsatelier zonder tekenplank? Hier worden plannen uitgerold, gecontroleerd, bijgeschaafd, weer gecontroleerd en gevoed of gesmeed. Om het dromen te laten doorgaan is het gebruikelijk om hierboven plannen te exposeren. Fraaie lijnen van nog fraaiere boten. Het oude Atkin-plan van het Vintage sloepje hing al lang.

 

Startlessen in bootbouw

Frank Demeester, een van de Scute lieden, bracht de tekening mee van een weekcursus bootbouw in de Engelse Boat Building Academy. Samen met Johan Louwage volgde hij in Lyme Regis de ‘build a boat initial set-up’ en het jaar daarop de ‘traditional wooden boat building’ weekstages. (foto) 

Na het vaarseizoen 2018 was het weer tijd voor een nieuw project bij de Scute. Wat zou het scheepsbouwambacht binnen een haalbaar kader aanscherpen? Wat is niet te groot voor tijd en budget, is nog haalbaar qua materiaal en deskundigheid?
Het plan bij de tekentafel werd plots van erg dichtbij bekeken.

Atkin en het bijna vergeten Vintage ontwerp

Van de Amerikanen William (1882-1962) en John (1918-1999) Atkin zijn meer dan 300 plannen gekend voor beproefde houten vaartuigen. De collectie bevat boten met kanohek, traditionele zeeboten, jollen, sloepen en launches, kustvaarders, motor-, zeil- en roeiboten, werk- en huisboten.

In 1938 vernielt een orkaan het kantoor van de Atkins’. Grotendeels uit het hoofd of anders op basis van gerestaureerde plannen herstellen ze hun collectie. Tot er uit de archieven van Motorboating Magazine een verhakkelde map met vale papieren opduikt van plan nr. 57. Een 10 voets roei- en zeilbootje.

Herrezen uit de kreukels

De plandatum staat op 10 oktober 1919. De papieren worden gestreken en met plakband gehecht, de vervaagde lijnen weer met inkt getraceerd. En daar verschijnt de ‘Vintage’. Opnieuw.

10 voet over all, 3 voet – 11,5 inches breed, 6 inches diepgang en 1 voet – 8 inches vrijboord aan de lepelboeg. Omdat de overnaads gebouwde jol geschikt moest zijn om ermee te zeilen, te roeien én er met een buitenboordmotor mee te varen, valt de spiegel naar verhouding breed uit.
Een sprietzeil aan een ongestaagd mastje laat de Vintage uitstekend zeilen.

Het plan was uitgevoerd op vraag van de legendarische Captain Day die een scheepswinkel uitbaatte op 8th Avenue in New York. Wie hier kwam winkelen kon niet naast de tekst op de winkelmuur kijken: “Give Up All Hope Ye Who Enter Here.” Shipshandlers met humor en visie, ze lopen niet dik.

Rekenwerk en droog eiken

Ja hoor, de Amerikanen werken ook met ‘feet’ en ‘inches’. Na een dag intensief rekenwerk -met dank aan Casio en conversietabellen- was het fraaie lijnenplan voorzien van metrieke maten.

Er lagen nog enkele massief eiken planken in de Scutewerf, netjes droog opgeborgen, waaruit de voor en achtersteven, de kielbalk en de spiegel konden komen.

Op twee hechthoutplaten kwamen dan de 1/1 lijnen van de onderdelen. Vervolgens timmerde men een verplaatsbaar kader voor de mallen waarrond de jol zou worden gebouwd. Hier pasten de kielbalk en de stevens op. Strooklatten gaven de contouren van de jol aan.

Stomen en klinken

Scheepsbouwer Jan Vandamme adviseerde om Sipo hout voor de beplanking te gebruiken omwille van de duurzaamheid. Deze harde Afrikaanse houtsoort vroeg een aandachtige behandeling want zij is nu niet meteen het gemakkelijkst te bewerken. De herbeplanking van het boeisel van de Jacqueline-Denise en de kimwegers van de Sainte Yvonne was ook al geen sinecure, ook al pakte de scheepswerf Jan Vandamme dit aan.

Om ze over deze korte afstand de juiste buiging te geven werd het Sipo gestoomd. Eens de gangen op hun plaats zaten gingen we aan de slag met koperen klinknagels en sluitkoppen. De nagel gaat door het hout tot aan de zetkop, de sluitkop wordt aan de andere kant over de nagel geschoven, en aangeklopt of geperst. De nagelschacht wordt afgeknipt en gelijk geslagen met de sluitkop.

Supervisie van de cracks

Danny Bossier, die de Sint Pieter en de Loodskotter van De Scute bouwde en Jan Vandamme superviseerden en hielpen daarbij. Jan demonstreerde het uittekeken van de gangen op een meesterlijke wijze.

Terwijl de Vintagejol groeide werd er gecorrespondeerd met Atkins en Co in Amerika. Het ontwerpbureau wordt gerund door Pat Atkin, de weduwe van John. Als zij overlijdt, verhuist het hele kantoor met de originele meubilair en de planarchieven naar het Mystic Seaport museum. Pat publiceerde de foto’s van de Scutewerkzaamheden op haar website, waardoor de Blankenbergse werf nog meer internationale bekendheid krijgt.

Tewaterlating in uitgesteld relais

Corona steekt nu een stokje voor de te waterlating van de Vintage – Atkin jol. Het eeuwfeest van het ontwerp is gepasseerd. De officiële tewaterlating wordt gepland bij de Blankenbergse havenfeesten van 2021.

Dan zal het 102 jaar geleden zijn dat John Atkin begon te tekenen aan de jol voor Captain Day.
Men zegt dat papier geduldig is.
Bootbouw dus ook.

Lees meer over De Scute – neem contact met de Scutelieden voor de volgende bootbouwprojecten

Lees meer over het Atkins Vintage plan 

Meer foto’s over de Vintage bouw

 

 

 

 

© 2020 - Water-rAnt