Dr. R. Van Cleempoel: ongerust over de toekomt van historisch waardevolle schepen in de maritieme collectie van Antwerpen

Transport Baquet de CharleroiGaan de historische binnenschepen de verhuis van het maritiem park op de Scheldekaaien naar het Droogdokken eiland overleven?

 

Dr. Roland Van Cleempoel is al tientallen jaren bezieler van het binnenscheepvaartpatrimonium in de zeehaven die haar kracht put uit de overslag naar de binnenvaart.  Miljoenen tonnen goederen worden al honderden jaren van oceaanschepen overgeladen in of uit aken, spitsen, Kempenaars, ‘baquets’ en talloze andere kenmerkende schepen. Hierdoor is Antwerpen de draaischijf par excellence tussen de grote zee- en oceaanvaart en de binnenvaart die het transport tot diep in Europa verzekert.

De voorzitter van het Rijn en Binnenvaartmuseum – gevestigd in drie historische binnenschepen in het Bonapartedok van Antwerpen vraagt zich af wat er met de schepen die in het Maritiem Park, een onderdeel van het voormalige Nationale Scheepvaartmuseum (Het Steen) gaat gebeuren. De collectie van schepen onder de loodsen wordt al jaren stiefmoederlijk behandeld. De schepen moeten verhuizen om de verstevigingswerken van de Scheldedijken en -kaaien toe te laten.  De bestemming is het droogdokkengebied aan de noordkant van het Kattendijkdok, waarover de stad onlangs heeft beslist dat daar binnen afzienbare tijd een maritiem bezoekerscentrum / museum moet gaan komen.

Binnenvaart AntwerpenDr. R. Van Cleempoel: wat zijn de overlevingskansen voor de historische binnenschepen?

Langs verschillende wegen bereikt ons het bericht over de maatregelen die genomen (zullen) worden om de maritieme collectie over te brengen van de afdaken aan de Schelde naar de droogdokkensite.

Het gaat hier vooral om de drie binnenschepen:

  • De CEPHEE bj 1937,
  • De SINT- ANTONIUS bj 1912 en
  • De baquet (bakske sabot) MAR MAR bj 1898
    (Ref: “ De bacquet van Charleroi – een verdwenen Belgisch binnenschip”  auteur A. De Vos voormalig-directeur Nationaal Scheepvaartmuseum. Inventaris Varend Erfgoed Vlaanderen)

Deze schepen zijn vooral de zorg van het museum Rijn- en Binnenvaart. De socioculturele waarde van deze schepen staat buiten kijf; zie beschrijving van de schepen in nota Maritiem Erfgoed Antwerpen.

Lauranda scheepvaartmuseumEven grote bekommernis voor de jachten, sloepen en maritieme items van zeevaart en haven die in de loop van vele generaties zijn verzameld. De berichten die ons bereiken over het slopen en afstoten van deze binnenschepen en maritiem park, verontrusten ons zeer.

De 3 binnenschepen zijn in de loop der jaren iconen geworden      voor de Belgische binnenvaart; zeer typische uitgestorven schepen waarop generaties schippersfamilies gewoond hebben.  De ganse Belgische binnenvaart kent deze schepen en vraagt duidelijk om deze schepen te bewaren om schippers en mensen aan de wal de levensomstandigheden – hoe ze woonden en werkten – te laten zien en dit vooral voor de volgende generaties.

De houten Waal Cephée is geklasseerd; de 2 andere schepen niet.

Het minste wat we kunnen zeggen is dat ze niet goed opgevolgd en behandeld zijn ondanks onze jarenlange vele vragen daaromtrent. Hun huidige staat wordt ingeroepen om ze te ontmantelen en niet meer op te stellen in het toekomstige maritiem bezoekerscentrum van het Droogdokkeneiland. Deze 3 schepen zijn in goede staat naar deze plek overgebracht en behoren tot het industrieel archeologisch erfgoed van de Belgische binnenvaart.

baquet de Charleroi ScheepvaartmuseumZe zouden samen met de Lauranda de kern kunnen vormen van een heus binnenvaartmuseum op de nieuwe site; aangevuld met de collectie van het drijvend binnenvaartmuseum aan boord van  3 schepen LIOMAR – MON DESIR –  ANGELE afgemeerd in de Bonapartedok Nieuwpoortkade aan het Mas.

Gezien deze schepen indertijd zijn ondergebracht onder de afdaken moet het ook mogelijk zijn met de moderne technieken om ze er vanonder te halen en over te brengen naar de nieuwe site. Wanneer we praten over een nieuw maritiem museum moeten er toch ook echte schepen te zien zijn en niet alleen op schilderijen of tekeningen

Over deze problematiek wordt veel gesproken door de varende schippersgemeenschap en zeker door de vele gepensioneerde schippers die deze schepen nog zeer goed gekend hebben. De vragen komen zowel uit Vlaanderen als uit Wallonië.

Het vernietigen en niet bewaren van deze schepen gaat bij zeer vele mensen niet begrepen worden.

Rijn- en BinnenvaartmuseumWe hopen dat de aangestelde architect(en) en degenen die verantwoordelijk zijn voor deze overbrenging dit zullen lezen en overleggen met de verschillende maritieme verenigingen.

Dr. Van Cleempoel R.
Voorzitter Museum Rijn- en Binnenvaart